





Agii Deka (= de tien heiligen) is een aardig klein traditioneel dorpje met vriendelijke bewoners. Het ligt aan de noordzijde van de vruchtbare Messara Vlakte, vlakbij de oude Romeinse stad Gortyn (soms ook "Gortys" genoemd), en ongeveer 15 kilometer oostelijk van de grotere stad Mires. Je treft er een paar taverne's en wat winkeltjes aan, maar het is geen toeristische plek.
In sommige huizen die in het dorp Agii Deka staan zijn nog stenen en ornamenten verwerkt die uit deze voormalige Romeinse hoofdstad zijn meegenomen, onder andere een steen met tekst (een gedeelte van "de wetten van Gortyn" of een stuk van een grafsteen?). Ook sommige stukken marmer en zuilen komen uit Gortyn.
Vermoedelijk is het dorp gebouwd bovenop de oude begraafplaats van Gortys, wat al die ingebouwde antieke elementen in de huizen verklaart. Er is een klein lokaal archeologisch museum met vondsten uit de streek.








Het dorp Agii Deka is vernoemd naar tien vroeg Christelijke Kretenzers en martelaren die op 23 december 250 ter dood werden veroordeeld, vanwege hun oppositie tegen de Romeinse keizer Decius. Er zijn twee interessante kerken te vinden in het dorp en beide worden vanaf de hoofdweg die door het dorp leidt aangegeven met een bord. De oudste van de twee ligt aan een pleintje in het dorpskern, de nieuwere is te vinden op 150 meter afstand hiervan aan de rand van Agii Deka. De 12e eeuwse Byzantijnse kerk met dezelfde naam werd gebouwd op de plek waar de martelaren werden onthoofd. In de kerk is een icoon met portretten van de heilige martelaren en in een glazen vitrine ligt het marmeren blok waarop zij werden onthoofd. Aan de rand van het dorp ligt de nieuwere kerk waar je zes van de tien tombes kunt zien waar de martelaren in zijn begraven.







